De kritische mobilist (v/h Verontruste ANWB leden)

Een bizarre strijd bij het openbaar vervoer. De opvolger van de nationale strippenkaart, een OV-chipkaart, dreigt buiten belangrijke vervoerders om te worden ontwikkeld. Macht is weer eens belangrijker dan het algemeen belang van de reiziger, ook nu het OV min of meer geprivatiseerd is. (EvD)

Ov-kaart inzet van strijd om macht

(Het Parool 10 augustus 2006) Vijf openbaar- vervoerbedrijven, waaronder de NS en het GVB, weigeren hun concurrenten Arriva en BBA toe te laten tot de overkoepelende organisatie die de ov-chipkaart uitgeeft TLS.

De klacht komt van directeuren Ton Kienhorst van Veolia (BBA) en en Anne Hettinga van Arriva. Ze reageren daarmee op ene onderzoek van monopoliewaakhond NMA naar de chipkaartorganisatie.

''Wij hebben gevraagd of we ook aandeelhouder van TLS konden worden,'' zegt Kienhorst, ''maar dat werd geweigerd. Veel motivatie daarvoor kon ik niet ontdekken.'' Ook Arriva heeft herhaaldelijk verzocht om een belang in TLS. ''Maar wij worden zonder opgaaf van redenen buiten de deur gehouden,'' zegt Hettinga.

Opvolger strippenkaart gedomineerd door de NS

(Het Parool 10 augustus 2006) Begin deze maand viel hij op de mat bij een paar duizend GVB-klanten: de ov-chipkaart. Voorlopig alleen in metro en sneltram op proef, maar in 2009 moet iedereen in Nederland verplicht chippen in bus, tram, metro en trein.

Die chipkaart is, net als de huidige strippenkaart, ontwikkeld door vervoerders zelf, met steun - en geld - van de overheid.

Maar in tegenstelling tot bij de strippenkaart zijn niet alle openbare vervoerders in Nederland bij de kaart betrokken. Het bedrijf dat de kaart uitgeeft, Trans Link Systems (TLS) is eigendom van vijf vervoerders, waaronder het GVB (10 procent) streekvervoerder Connexxion (20 procent) en de NS.

Arriva (dat onder meer in Waterland met bussen rijdt) en BBA, die met zijn buslijnen tot Amstelveen reikt, zijn geen aandeelhouder. Maar ze moeten straks wel verplicht de ov-chipkaart invoeren, onder de regels, kosten en toezicht van een bedrijf dat in handen is van hun concurrenten.

De NMA, die op verzoek van de vervoerders TLS heeft doorgelicht, concludeert dat de hele opzet van het bedrijf in orde is. Maar de kartelwaakhond zegt niet te kunnen beoordelen of de voorwaarden die bepalen of een vervoerder de ov-chipkaart mag gebruiken, 'objectief' zijn.

TLS beoordeelt zelf of vervoerders aan de zelf opgestelde eisen voldoen. Bovendien kan TLS de voorwaarden eenzijdig wijzigen als de meerderheid van zijn aandeelhouders daarmee instemt. Die meerderheid is betrekkelijk overzichtelijk: dat is de NS die het met 55 procent van de aandelen voor het zeggen heeft bij de ov-chipkaart. ''De NS zijn in staat om buiten de overige aandeelhouders om besluiten door te drukken,'' aldus de NMA.

Volgens Roos Vermeij van TLS mag dat juridisch juist zijn, maar is binnen het bedrijf voldoende afgesproken dat geen van de aandeelhouders zulke invloed kan uitoefenen. Zo is de raad van commissarissen in meerderheid onafhankelijk.

Volgens de NS heeft het bedrijf recht op dat belang, omdat het de meeste tijd in de ontwikkeling van de kaart heeft gestoken. ''Het is niet zo dat wij daarmee een doorslaggevende stem hebben,'' zegt een woordvoerder.

De NMA adviseert nu dat de vervoerders de regels verscherpen om te voorkomen dat ze met behulp van de aandeelhouders andere ov-bedrijven de toegang ontzeggen. Bovendien moet de zeggenschap zodanig worden veranderd, dat de NS niet langer in staat zijn om een beslissende invloed uit te oefenen op de chipkaart.

Arriva en BBA vinden dat advies niet ver genoeg gaan. ''TLS bepaalt straks de tarieven voor de ov-chipkaart, die uiteindelijk door de passagiers moeten worden betaald,'' zegt Anne Hettinga van Arriva. ''In theorie kunnen de aandeelhouders dat be´nvloeden. Dat is heel curieus.''

Beide vervoerders moeten de ov- chipkaart voor 2009 verplicht invoeren. Ze hebben zich te houden aan de regels van TLS, waarop zij geen invloed kunnen uitoefenen, maar hun concurrenten - die aandeelhouder zijn - wel. Feitelijk maken de NS, die 55 procent van TLS bezitten, daar zelfs de dienst uit.

Volgens Kienhorst wordt de chipkaart zo misbruikt in de concurrentiestrijd tussen de streekvervoerders. ''Niet iedereen beschikt op hetzelfde moment over dezelfde informatie.'' Voorbeelden wil hij niet geven. ''Dan moet ik op details ingaan en dat wil ik nu niet.''

''De aandeelhouders van TLS hebben een geweldige voorsprong met de ov-chipkaart,'' zegt Hettinga van Arriva. ''Zij zijn daardoor sneller in staat die kaart te leveren, wat ze een voorsprong geeft bij de aanbesteding van openbaar vervoergebieden.''

Volgens Hettinga moet of alle ov-bedrijven op gelijke voet aandeelhouder in TLS worden, of moet er een volstrekt onafhankelijk kaartorganisatie worden opgezet.


De kritische mobilist 2006

Commentaar en kopij aan ons opsturen


Terug naar eerste pagina