Verontruste ANWB leden

Hieronder de integrale inhoud van de MilieuKampioen van december 1993. Het initiatief Verontruste ANWB-leden was vijf jaar ervoor, in 1988, ontstaan. Sinds eind 1993 zijn er 18 nummers van de MilieuKampioen verschenen. Lezing van de tekst van 1993 brengt veel zaken in herinnering die (helaas) nog steeds ZEER actueel zijn.

De MilieuKampioen December 1993

 

INTRO VAN UW REDAKTEUR

Beste mede-verontrusten,

Na een hele poos weer een MilieuKampioen. Ondergetekende heeft de redaktie overgenomen van Kees-Jan Hooglander, die door persoonlijke omstandigheden het redakteurschap heeft moeten neerleggen. Kees-Jan, heel erg bedankt voor de grote inzet die je een hele poos hebt opgebracht voor de MilieuKampioen en die het blad omhoogstuwde van een simpel "aktie-stenciltje" tot het qua presentatie heel hoge niveau van de laatste MilieuKampioen, waaraan zelfs een professionele lay-outer haar steentje bijdroeg.

Als uw redakteur hoop ik erin te slagen de MilieuKampioen in gewijzigde vorm weer met enige regelmaat uit te kunnen brengen. Maar ik ben zeker niet van plan in mijn eentje dit blad vol te schrijven! Voor de volgende afleveringen verwacht ik zo veel mogelijk uw inbreng als kritische lezer ťn schrijver. In dit nummer eerste aanzetten daartoe. Na een overzicht van de stand van zaken door Marc van Lieshout, volgen enkele artikelen die het u mogelijk moeten maken het handelen van de ANWB op drie verschillende niveaus (plaatselijk/regionaal, nationaal en internationaal) te beoordelen ten aanzien van de eisen die het milieu stelt ťn op de (mogelijke) gevolgen voor de mobiliteitsmogelijkheden in brede zin en op lange termijn. Op basis daarvan hoop ik van u konkrete ideeŽn of zelfs koncept artikelen te ontvangen.

In december komt het koncept Nationaal Beleids Plan (NMP-2) uit en wordt voorgelegd aan de Tweede Kamer. Inmiddels is al uitgelekt dat met name de doelstellingen ten aanzien van het verkeer en vervoer, personen- en vrachtauto's, bij lange na niet zijn gehaald. Wat dat betreft komt Nederland er slechter vanaf dan zijn buurlanden. Flinke ingrepen van de rijksoverheid zijn nodig. Als de plannen doorgaan worden snelheidsbegrenzers binnenkort voor vrachtauto's en in 2000 voor personenauto's verplicht gesteld, worden trein- en vaarverkeer eindelijk echt gestimuleerd, gaat de literprijs van benzine met f 0,50 omhoog en stijgen de andere autobrandstoffen met f 0,20 / liter in prijs. We zijn benieuwd hoe en met wie de ANWB op deze plannen zal reageren. Die reaktie zegt meer dan het invoeren van "eco-golfs" bij de Wegenwacht en het reklame maken voor Natuurmonumenten.

Erik van Dijk

STAND VAN ZAKEN

door: Marc van Lieshout

Het initiatief van de Verontrusten gaat inmiddels zijn vijfde jaar in. Dat betekent dat het tijd is om de balans op te maken. Hoe staan we er voor? Wat is er zoal gebeurd in de voorbije jaren? Zijn we op de goede weg met onze activiteiten?

Het maatschappelijke debat over de noodzaak van een verandering in ons mobiliteitsgedrag gaat onverminderd voort. Er is gesproken over de invoering van een autoloze zondag, de ministerraad heeft weer een voorstel gedaan voor nieuwe prijsmaatregelen, de eerste carpoolstrook ligt er inmiddels. Met enig optimisme kunnen we constateren dat de ANWB zich in het algemeen terughoudend tot positief heeft opgesteld bij deze initiatieven. Het lijkt erop dat de grootste vereniging van Nederland afstand heeft genomen van haar jaren tachtig image, en zich een nieuw gezicht aan wil meten. Wij juichen die verandering toe. De tijd dat de ANWB telkens weer in de bres sprong als de heilige koe aangevat dreigde te worden, lijkt inmiddels achter ons te liggen.

Ook binnen de Bondsraad van de ANWB is er sprake van een constructievere houding tegenover de verontruste Bondsraadsleden. Zoals we u in een eerder schrijven hebben bericht, krijgen 'onze' Bondsraadsleden inmiddels de gelegenheid om namens hun provinciale geleding te spreken over ANWB, milieu en mobiliteit. Ook dat lijkt ons een belangrijke stap voorwaarts.

We zouden dan ook willen stellen dat we op de goede weg zijn. Er moet nog veel gebeuren, en er zijn nog legio mogelijkheden voor de ANWB om, meer dan tot nu toe, een voortrekkersrol te spelen bij de noodzakelijke veranderingen. Daar moeten wij op aan blijven dringen. Om die functie naar behoren te kunnen vervullen, zijn wij voortdurend bezig onze eigen organisatie te versterken.

Ons voornaamste uitgangspunt blijft daarbij dat de kracht van de argumenten belangrijker is dan de macht van het getal. We willen in de gesprekken die we met de verschillende geledingen van de ANWB voeren, goed voor de dag komen. Op de provinciale ledenvergaderingen brengen wij agendapunten in die volgens ons nog te weinig of verkeerde aandacht van de ANWB krijgen. Het afgelopen jaar is dat het thema 'Recreatie en mobiliteit' geweest.

Aan de andere kant moet de discussie niet tot de achterkamertjes en vergaderzalen beperkt blijven. Juist door publiekelijk met de ANWB in gesprek te gaan, voeden we het maatschappelijk debat en kunnen we onze eigen kracht verder versterken. Dat betekent dat niet alleen degenen die bij het landelijk platform of bij een van de provinciale kerngroepen betrokken zijn, zich in dat debat moeten roeren, maar alle verontrusten! Via ingezonden brieven naar de Kampioen, maar ook naar plaatselijke, regionale of landelijke kranten, door aandacht te vragen van lokale, regionale, of landelijke omroepen voor onderwerpen waarvan u vindt dat de ANWB meer of iets anders zou moeten doen.

Dat betekent ook dat we u willen vragen om in uw omgeving ons initiatief onder de aandacht te brengen. We hebben gemerkt dat veel ANWB-leden zich in onze ideeŽn kunnen vinden, maar niet weten hoe ze met ons in contact kunnen komen. Daar kunt u wat aan doen.

Wij mikken erop dat we over vijf jaar kunnen constateren dat de ANWB is wat ze nu al denkt te zijn: een vereniging die zich daadwerkelijk inzet voor het realiseren van een evenwicht tussen mobiliteit en milieu.

 

KRITISCH OP DE ANWB, VAN PLAATSELIJK TOT INTERNATIONAAL NIVEAU

door: Erik van Dijk m.m.v. Ans Naber

De ANWB beweegt zich op drie niveaus. Via de provinciale afdelingen (bondsraadsleden) en meer nog via de consuls worden aktiviteiten op plaatselijk tot regionaal niveau ontplooid. Vanuit het verleden ligt de nadruk sterk op de rekreatie maar tegenwoordig heeft de ANWB ook inbreng in veel regionale vervoersplannen waarin het woon-werk-verkeer wordt geanalyseerd. Gemeenten worden op hun parkeerbeleid aangesproken. Op landelijk niveau benadert de "grootste vereniging van Nederland" de regering en/of het parlement vaak als er begrotingsbehandelingen zijn om op haar eigen manier en vanuit eigen visies het belang van mobiliteit en rekreatie en toerisme te benadrukken. In veel gevallen is de invalshoek van de aktie (meestal een via lobbyisten ondersteunde brief) een voor de automobiliteit geplande lastenverzwaring of het plan om aanleg van wegen te schrappen of uit te stellen. Hierbij worden gelegenheidskoalities aangegaan, tot enkele jaren geleden veelal BOVAG en RAI, tegenwoordig bijvoorbeeld de Consumentenbond.

Ook op Europees niveau is de ANWB aktief. Aktiviteiten omvatten bescherming tegen potentiŽle buitenlandse konkurrentie maar ook het met zusterorganisaties samen benaderen van de E.G.-top om een maximalisering van (auto)mobiliteitsmogelijkheden te bepleiten.

Het is nuttig om als Verontrust ANWB-lid de aktiviteiten van de ANWB op al deze niveaus kritisch te volgen. Kritische reakties kunnen rechtstreeks aan de ANWB-bladen, aan de hoofddirektie en aan de bondsraad worden gestuurd. Afschriften aan het bovenvermelde postbusnummer te Nijmegen zijn welkom.

Ook kunnen wat meer fundamentele reakties als copy aan de MilieuKampioen worden opgestuurd. Opname geschiedt in overleg met de reaktie.

In deze MilieuKampioen wordt het dilemma van mobiliteit en milieu op de bovengenoemde drie niveaus behandeld. De opgenomen teksten geven naar onze mening een goed handvat om de ANWB-publikaties en -akties te beoordelen op hun integratie met het milieubelang.

PLAATSELIJK EN REGIONAAL NIVEAU

Op regionaal en plaatselijk niveau zou de ANWB terwille van het milieu, terwille van een ongestoorde rekreatie in natuurgebieden en terwille van de mobiliteit op de langere termijn andere aksenten in haar aktiviteiten moeten leggen. Uitbreiding en intensivering van aktiviteiten is bijvoorbeeld gewenst ten aanzien van bedrijfsvervoersplannen en vervoerregio's.

Bedrijfsvervoersplannen

De ANWB houdt zich al enkele jaren bezig met stimulering van carpoolen, aanleg en beheer van carpoolplaatsen. Het woon-werk-verkeer is bij het carpoolen een kansrijke doelgroep omdat de invoering van carpoolen per bedrijf of bedrijfsterrein kan worden aangepakt. De ANWB kan op dit gebied haar aktiviteiten intensiveren.

Bedrijfsvervoersplannen dienen meer te omvatten dan carpooling alleen. Stimulering van fietsgebruik met bijhorende financiŽle regelingen, bedrijfsfietsen, bedrijfsvervoer per bus, shuttle- en spitsbussen moeten ook uitdrukkelijk in de afwegingen betrokken worden.

Vervoerregio's

Op veel plaatsen zijn regionale ANWB-konsulenten sterk betrokken bij de ontwikkeling van "vervoerregio's", bijvoorbeeld omdat ze lid zijn van een klankbordgroep. In een aantal vervoerregio's, verstedelijkte gebieden waar de verkeersproblematiek integraal wordt aangepakt en milieu- en mensvriendelijke alternatieven voor de auto zoals fiets en openbaar vervoer zeer serieus worden meegenomen en waar mogelijk gestimuleerd, blijken de konsulenten heel kritisch ten opzichte van de ontwikkeling van de (auto)mobiliteit; zo toont bijvoorbeeld de ANWB-vertegenwoordiger in de vervoers-regio Zwolle zich heel bezorgd over het groeiende autoverkeer en de gevolgen daarvan.

Het blijkt dat globaal genomen de helft van alle autoritten een sociaal-rekreatief karakter heeft. Het is een taak voor de ANWB om zich in de vervoerregio's sterk te maken van juist deze ritjes en ritten door erop aan te dringen om de bereikbaarheid van akkomodaties voor dag- en verblijfsrekreatie per fiets en openbaar vervoer sterk te verbeteren. De ANWB zou zich in dit deel van de planontwikkeling sterk kunnen profileren en belangrijke taken verwerven. De achterban zou via de Kampioen geÔnformeerd moeten worden over de ontwikkelingen.

NATIONAAL NIVEAU

Nederland is door zijn kleine oppervlak, hoge bevolkingsdichtheid en hoge welvaart gekenmerkt door een heel hoge druk op het milieu. In figuur 1 worden van respektievelijk de Verenigde Staten, Japan, Nieuw-Zeeland, BelgiŽ, Frankrijk, Nederland, Groot-BrittanniŽ en (west) Duitsland de energieverbruiken, transport- en industrie-intensiteiten, veebezetting en bevolkingsdichtheid weergegeven, gerelateerd aan vierkante kilometers. Behalve dat Nederland het dichtst bevolkte land is, zijn ons energieverbruik, transportintensiteit en veebezetting per km2 het hoogst van alle landen; alleen wat betreft industriŽle produktie laten Duitsland en BelgiŽ hogere cijfers zien. Het is dan ook niet verwonderlijk dat door sterke verzuring, vermesting, verdroging enz. juist in ons land de natuur en de bossen heel sterk achteruitgaan. Beelden en monumentale huizen en kerken die vele eeuwen vrijwel ongehavend doorstonden, zijn gedurende de laatste decennia zwaar gehavend door de zure regen die ondermeer uit de uitlaten van onze auto's afkomstig is.

Deze extreem hoge milieubelasting en de gevolgen ervan moeten voor de ANWB reden zijn om ook op nationaal niveau andere aksenten in haar aktiviteiten te leggen. Hierbij valt te denken aan beÔnvloeding van de vervoerswijze bij vakantiereizen en het kweken van een draagvlak onder haar leden voor beperking van het autoverkeer.

Vakantiereizen

Er moet meer dan tot nu toe gewezen worden op de mogelijkheden van leuke en gezonde fietsvakanties en ontspannende vakanties met het openbare vervoer (met name per trein). Er kunnen betere arrangementen per trein en bus worden opgezet, in samenwerking met de daarvoor verantwoordelijke maatschappijen en organisaties. Er zijn nu wel mogelijkheden maar het wordt te weinig gepromoot. De ANWB heeft op dit terrein veel goede mogelijkheden om zich voor haar inkomsten minder auto-afhankelijk te maken. De ANWB is tenslotte een toeristenbond!

Draagvlak

Maatregelen om het autoverkeer te beperken zijn onvermijdelijk, zowel voor het behoud van de mobiliteit op (middel)lange termijn als voor het milieu. Om te vermijden dat er een aggressieve sfeer rond dit thema ontstaat, een reŽle dreiging, is het nodig om een maatschappelijk draagvlak te kreŽren voor de terugdringing van de (groei van de) automobiliteit. De ANWB met haar 3 miljoen leden, vrijwel allen in het bezit van een auto, is bij uitstek de organisatie in Nederland die hier een taak heeft. De informatie van de achterban dient niet alleen op nationaal niveau te geschieden, bijvoorbeeld via de Kampioen, maar tevens op bijvoorbeeld op informatie-avonden over autoluwe wijken. Kilometerdieetboekje en zuinig-rijden-boekje zijn slechts eerste stapjes op weg naar zo'n draagvlakverbreding.

EUROPEES NIVEAU

De mobiliteitsgroei binnen de E.G. tijdens de afgelopen 20 jaar (gemiddeld 2,5 % per jaar, waarvan het autoverkeer 3,5 % per jaar ) leidt tot steeds grotere kongestie- en milieuproblemen. Het autoverkeer neemt momenteel binnen de E.G. 79 % van het personen- en 70 % van het goederenverkeer voor haar rekening (zie figuur hieronder).

Het schrikbeeld van een verstikkend vervoer bracht de Europese Commissie ertoe om het plan "Witboek Transport" op te laten stellen dat bepalend dient te zijn voor het toekomstige verkeers- en vervoersbeleid binnen de E.G..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In het november-nummer van het maandblad Natuur en Milieu analyseert Helťne Grijseels dit plan. Natuur en Milieu ťn Transport and Environment (de Europese federatie voor verkeer en milieu) vinden het E.G.-plan ver onder de maat en zullen in de nabije toekomst met eigen, meer milieuvriendelijke plannen komen voor een mobiliteit zonder congestieproblemen. Op de pagina's 7 en 8 vindt u het "10 punten" kommentaar van Helťne Grijseels.

De tien vermelde kritiekpunten zijn opgesteld door de Stichting Natuur en Milieu en komen mogelijk niet allemaal geheel overeen met de ideeŽn die leven bij de "Verontruste ANWB'ers". Ze geven echter een duidelijke richting aan om ANWB-publikaties en -aktiviteiten op buitenlands gebied te beoordelen. Het landelijk platform en de redaktie vernemen graag van uw bevindingen!

 

Nuttige literatuur

-"De uitdaging; duurzame ontwikkeling als wenkend perspectief" door M.Kroese (1993) (Brochure 24 p., f 5,=).

-"Auto en Milieu" (Brochure 24 p., f 2,50).

-Action Plan Sustainable Netherlands / Actieplan MilieuDefensie (186 p., f 66,50).

-"Verkeer en milieu; een verbintenis voor de toekomst" / Stichting Milieu Educatie (tel. 030-802444).

-"De juiste prijs voor het verkeer" / Centrum voor Energiebesparing en Schone Technologie (f 12,50, tel.015-150150).

-"Nationale Milieuverkenning 1993-2015" / RIVM (167 pp., f 30,=).

-"De milieugebruiksruimte als uitdaging voor technologie-ontwikkeling" door R. Weterings (Rapport 117 p., f 30,=).

-"Hť vieze auto, de aarde sterft; een aanzet tot vele acties tegen auto's" (Brochure 30 p., f 2,=). 1

-"Toekomstbeelden mobiliteit in een duurzame samenleving; een gedachtenexperiment" / Modus (83 p., f 25,=).

De E.G. in het Witboek Transport "Hoe het moet"
1. ekonomische groei moet

Alle E.G.-beleid is gericht op ekonomische groei. Belemmeringen voor die groei, ook op het gebied van verkeer en vervoer dienen uit de weg geruimd.

1. ekonomische groei daar waar het kan

Selektieve groei moet het uitgangspunt vormen: alleen de sektoren die minimale schade voor natuur en milieu veroorzaken mogen groeien. De huidige vervoerswijzen horen daar niet bij.

2. transport is goed voor de ekonomie

Het Witboek gaat ervan uit dat het reizen van mensen en goederentransport positief zijn voor de ekonomie en bovendien dat de hoeveelheid verkeer automatisch meegroeit met ekonomische groei.

2. transport drukt op de ekonomie

Met verkeer en vervoer samengaande aanleg en onderhoud van infrastruktuur, milieuvervuiling, versnippering, verkeerslachtoffers etc. kosten de maatschappij geld. De koppeling tussen ekonomische groei en groei van het verkeer is geen natuurverschijnsel.

3. mooie woorden over het milieu

Het Witboek stelt "duurzame mobiliteit" tot doel maar geeft niet aan wat daar precies onder verstaan wordt. De mate waarin de negatieve milieugevolgen moeten worden beperkt, wordt niet aangegeven

3. daden voor het milieu

De E.G. moet milieudoelstellingen ontwikkelen die aangeven binnen welke marges het verkeer zich mag ontwikkelen, bijv. om een stand-still van CO2-uitstoot tussen 1990 en 2010 te bereiken.

4. planning op termijn

Maatregelen worden voor "korte, middellange en lange termijn" aangekondigd. Jaartallen voor realisatie van maatregelen ontbreken.

4. planning tot 2010

Elke maatregel moet in een bepaald jaar gerealiseerd zijn zodat op elk moment is te kontroleren of de maatregelen voldoende effektief zijn.

5. leve trein en schip

Milieuvriendelijk vervoer zoals trein en schip moet worden bevorderd. Dit wordt niet uitgewerkt naar de lidstaten.

5. leve trein, schip ťn fiets

E.G. en lidstaten moeten samen het milieuvriendelijke vervoer bevorderen, door de infrastruktuur voor trein en schip met voorrang te stimuleren en de kwaliteit van openbaar vervoer en fietsvoorzieningen te verbeteren.

6. leve het vliegverkeer

De E.G. ziet de groei van het vliegverkeer als logische en onvermijdelijke ontwikkeling en alle belemmeringen moeten snel worden opgeruimd.

6. minder vliegverkeer

De luchtvaart dient geen uitzonderingspositie te hebben. Zo moet er belasting op kerosine en vliegtickets komen en moeten de landingsrechten kostendekkend worden. Vooral voor de korte routes binnen Europa moet het vliegverkeer worden afgeremd.

7. 12.000 km weg erbij

De ontwikkeling van een "transeuropees wegennetwerk" om de minder welvarende regio's goed te ontsluiten, vereist 12.000 km extra wegen, ofwel voor sommige lidstaten 40 % uitbreiding van het wegennet.

7. 0 km weg erbij

Er moet op de eerste plaats worden geÔnvesteerd in spoor- en vaarwegen, ook bij de aansluiting van de minder welvarende regio's in de E.G.. In principe geen nieuwe wegen erbij tenzij uit een afweging met spoor- en vaarweg (milieu-effekt rapport) blijkt dat het echt niet anders kan.

8. wie (zich) verplaatst, zou moeten betalen

In het Witboek wordt duidelijk aangegeven dat met name de kosten van het autoverkeer onvolledig aan de gebruikers worden doorberekend; niet wordt aangegeven hoe de kosten van verkeer en vervoer volledig zullen worden doorberekend.

8. wie (zich) verplaatst, betaalt

De kosten van verkeer door luchtvervuiling, geluid, veiligheid en infrastruktuur worden per vervoerswijze volledig berekend en via belasting doorberekend aan de gebruikers. Per lidstaat wordt bepaald hoe hoog de belasting per vervoerwijze moet zijn.

9. technologie als tovermiddel

Het Witboek gaat ervan uit dat er veel schonere en stillere motoren zullen komen en dat de efficiŽntie van voertuigen sterk zal toenemen. Technologische ontwikkelingen zullen zo de milieuproblemen van verkeer en vervoer grotendeels oplossen.

9. technologie als hulpmiddel

Technologische ontwikkelingen zijn slechts een hulpmiddel, naast maatregelen die de vraag naar vervoer beperken en de verschuiving naar milieuvriendelijker transportwijzen bevorderen. De katalysator laat zien dat sterke groei van het autoverkeer de milieuwinst van een technologische maatregel weer geheel ongedaan heeft gemaakt.

10. onderzoek in plaats van maatregelen

Er wordt sterk de nadruk gelegd op onderzoek naar verbetering van de efficiŽntie, veiligheid en milieunormen. Er worden geen dead-lines voor onderzoeksresultaten of erop volgende maatregelen vermeld.

10. onderzoek ťn maatregelen

Onderzoek naar de oorzaken van de verwachte groei van het verkeer en de beÔnvloeding ervan is hard nodig, maar mag geen exkuus zijn om maatregelen uit te stellen.

 

NOU, NOU....

Hieronder volgen een "Gouwe Nouwen" en een "Zwarte Nouwen", bedoeld om de ANWB een verdiende pluim op de hoed te plaatsen respektievelijk te wijzen op falend beleid of milieuonvriendelijk gedrag. Tips of (tekst)voorstellen van u voor deze rubriek zijn welkom !

Gouwe Nouwen

In een recente brief waarin de ANWB zich samen met de Consumentenbond tot de Tweede Kamer richt, wordt naast een pleidooi voor variabilise ring van de belasting op het autoverkeer aangedrongen op verbetering van de kwaliteit en beperking van de kosten bij de spoorwegen. Het benadrukken van de wens het treinverkeer niet kwalitatief te doen achteruitgaan en tegelijk aanzienlijk duurder te maken, duidt erop dat de ANWB de mobiliteit nu integraler beschouwt dan enkele jaren geleden toen de mobiliteit nog vrijwel als synoniem van automobiliteit leek te gelden.

Zwarte Nouwen

In het oktober-nummer van de Kampioen werd Natuurmonumenten nadrukkelijk in het zonnetje gezet en werden de ANWB-leden erop gewezen dat een lidmaatschap van Natuurmonumenten een goede zaak is. Opgave als lid van Natuurmonumenten kan nu zelfs op de ANWB-kantoren en telefonisch op het hoofdkantoor van de ANWB. Ook zijn de wandelkaarten van Natuurmonumenten in de ANWB-winkels verkrijgbaar. Tot zover prima! Een grote misser is echter dat bij de oproep om een aantal natuurmonumenten te bezoeken met geen woord wordt gerept over milieuvriendelijk vervoer naar de natuurreservaten. Alleen de adressen en telefoonnummers van de bezoekerscentra worden genoemd, niet de eventuele busverbindingen en -halten of fietsroutes. Dan doet Natuurmonumenten zelf het veel beter. Bij de aankondiging van haar jaarlijkse "Open dag" wordt erop gehamerd om indien mogelijk met de trein te komen en op de NS-stations een fiets te huren. Alle benodigde informatie wordt per bezoekerscentrum gegeven. Natuurmonumenten begrijpt tenminste dat een grote toestroom van auto's naar haar bossen en heidevelden extra vervuiling (uitlaatgassen, geluid) en ekologische achteruitgang betekent.

 

EEN PUBLIEK DEBAT TUSSEN VIER MUREN

door: Marc van Lieshout

We schrijven het voorjaar 1992. De ANWB kent de rumoerigste ledenvergaderingen uit zijn geschiedenis. De oorzaak: een poging om binnen de ANWB bondsraadsleden verkozen te krijgen die een milieuvriendelijker beleid van de ANWB wensen. Enkele duizenden ANWB-leden geven op de verschillende provinciale ledenvergadering hun steun aan de verontruste kandidaten. Dit leidt uiteraard tot tegenaktie. Binnen de ANWB groeit de verontrusting over de verontrusting. De ANWB slaagt er blijkbaar niet in zijn leden te overtuigen van zijn goede intenties, en nog minder van zijn goede aktiviteiten. De stellingen zijn betrokken, de argumenten bekend. Volgens ons: er gebeurt te weinig, en het gebeurt te laat. Volgens de direktie: de ANWB staat voor evenwicht tussen auto en milieu.

Nog tijdens de provinciale ledenvergaderingen wordt, tijdens een van de bijeenkomsten, een afspraak voor een gesprek gemaakt. De ANWB-direktie nodigt het platform van de Verontrusten uit om eens van gedachten te wisselen. Ook het platform vindt de optredende polarisatie buiten proportie en niet vruchtbaar, en gaat graag in op het verzoek. Na enige verwikkelingen vindt het gesprek enkele maanden later plaats. De afspraak: geen pers, geen publiciteit. Een gesprek 'onder ons'. En zo geschiedde.

Van onze kant namen Erik van Dijk, Hans Kloosterboer en ondergetekende deel aan het gesprek. Van de kant van de ANWB namen deel de hoofddirekteur, dhr. Nouwen, en twee medewerkers van de afdeling Belangenbehartiging, aandachtsgebied milieu, dhr. Engelsman en dhr. Langeweg. Baron Van Verschuer, de voorzitter van de Bondsraad van de ANWB, leidde het gesprek. De tijd was beperkt: anderhalf uur.

Het gesprek koncentreerde zich op twee hoofdthema's.

- Ten eerste: waarin verschillen we nu eigenlijk van mening? Waar steekt het probleem van 'de' mobiliteit en 'het' milieu? Wat is de rol en positie van de ANWB met betrekking tot dit probleem?

- Ten tweede: welke aktiviteiten zou de ANWB verder kunnen ondernemen om de noodzakelijke veranderingen in het omgaan met de auto te bereiken?

Het voert te ver om op deze plaats uitgebreid in te gaan op de verschillende argumentaties. Ik licht er een paar uit.

Om te beginnen, is de ANWB nu wel of geen voorstander van het duurder maken van het autorijden, als instrument om de vervuiling van het autoverkeer terug te dringen? In het verleden was hij tegen. De gezamenlijke akties met Bovag en RAI (bijvoorbeeld tegen het 'kwartje van Kok') liggen nog vers in het geheugen. Nu is de ANWB 'genuanceerd' voor. Prijsmaatregelen moet, maar wel zorgvuldig (zie ook de 'Gouwe Nouwen'). Spitsvignetten, tolheffing en dergelijke zijn geen goede instrumenten om de pijn te verdelen. Lekker aansprekende argumenten, niemand betaalt immers graag meer dan een ander. Toch blijkt de ANWB niet tegen prijsmaatregelen in het algemeen. Autorijden mag best wat duurder worden, als tegelijkertijd het autobezit ontlast wordt. Een pleidooi voor 'variabilisatie' dus. En tevens een aardige mogelijkheid om verder met de ANWB in gesprek te gaan over wat dat dan precies inhoudt. Hoe ver mag je gaan?

Een ander voorbeeld: de ANWB onderschrijft de milieudoelstellingen van de overheid. Klinkt goed, maar dat betekent wel dat een groot deel van het Nederlandse bos feitelijk opgegeven wordt. En dat verbaast ons van een op rekreatie en toerisme ingesteld organisatie. Die zou toch veel sterker moeten pleiten voor behoud van de Nederlandse natuur, ook als dat tot verdergaande maatregelen leidt met betrekking tot vrije toegang van kwetsbare gebieden. Wat doet de ANWB daar nu aan? Hoe milieuvriendelijk is het rekreatiebeleid van de ANWB? Autovakanties naar skigebieden in de Alpen? Hoort dat nog bij milieuvriendelijke rekreatie?

Vragen, geen antwoorden. Het hoort bij een proces van heroriŽntering. Zo ook met de reaktie op voorstellen van onze kant voor verdergaande akties om het mobiliteitsgedrag van mensen te veranderen. Eťn keer een 'Kilometerdieetboekje' is te weinig om van een koherent, weldoordacht beleid te kunnen spreken. Andere bedrijven zijn verdergegaan waar de ANWB nog stokt. Een milieubeleidsplan bijvoorbeeld. Eenmaal gezien, daarna nooit meer teruggekeerd. Andere mogelijkheden: het ontwikkelen van een Milieuaktieplan in de lijn waarop de Energiesektor dit heeft gedaan. Dit Milieuaktieplan is een vijfjarenplan met daarin opgenomen een aantal jaarlijkse ijkpunten om de milieuaktiviteiten zichtbaar te houden. Jaarlijkse evaluatie en publikatie van deze evaluatie, bijvoorbeeld in De Kampioen, kan bijdragen aan het versterken van het milieubesef binnen de eigen organisatie en onder de leden. Een onderdeel van dit Milieuaktieplan kan zijn een jaarlijkse Bedrijfsmilieurapportage, zoals dit bijvoorbeeld bij BSO gebeurt.

Het gesprek heeft geen vervolg gekend, buiten een schriftelijke reaktie op een aantal punten die door ons naar voren zijn gebracht. Hebben we er dan iets aan gehad? We denken van wel. Ten eerste, en niet onbelangrijk, de direktie heeft dooor dit gesprek het bestaan van verontrusting binnen de ANWB-geledingen erkent. Er is ruimte voor andere geluiden en er is ruimte voor het bespreken van verdergaande maatregelen en initatieven. Ten tweede, het gesprek heeft naar ons idee geleid tot het slechten van de kloof tussen de 'verontrusten' en de 'gewone' ANWB-ers. De verontrusten hebben niet het alleenrecht op hun verontrusting. Ook anderen gaat het milieu ter harte. Wel wordt het tijd voor daden. En daar zullen we, om het eigentijds te zeggen, ook de ANWB op afrekenen.

Literatuur

Indien u geÔnteresseerd bent in een kopietje van de schriftelijke stukken die tijdens en na de bijeenkomst met de direktie ter tafel zijn gekomen, dan volstaat een briefje aan ons postbusnummer (Verontruste ANWB-leden, postbus 1357, 6501 BJ Nijmegen). Graag aangeven wat u van ons wilt ontvangen (kosteloos):

Hans Kloosterboer: Stellingen met betrekking tot auto, mobiliteit en milieu.

Marc van Lieshout: Achtergronden en overwegingen die tot het initiatief van de Verontruste ANWB-leden hebben geleid (2 pagina's).

Marc van Lieshout: Voorstellen voor verdere aktiviteiten (2 pagina's).

ANWB: Kommentaar op notitie stellingen ten behoeve van gesprek 14-9-1992 (4 pagina's). 

 

  Verontruste ANWB-leden 1999

Postbus 1357, 6501 BJ Nijmegen / Giro nr 3939025

Redactie: AriŽnsware 22; 8014 TE Zwolle

Commentaar en kopij per E-mail aan: erik.vandijk@consunet.nl


Terug naar eerste pagina