De kritische mobilist (v/h Verontruste ANWB leden)

Europese regeringsleiders praten op traditionele voorjaarstop over ‘nieuwe energiegewoonten’. Hieronder vier kranteartikelen hierover.

Klimaatbeslissing heeft de trekken van een doorbraak

(NRC 10 maart 2007) De EU-lidstaten spraken gisteren af dat zij in 2020 de CO2-uitstoot met zeker 20 procent verlaagd zullen hebben. De doorbraak zit in de afdwingbaarheid van die afspraak.

De Europese Unie kent intenties en afspraken. Intenties kenmerken zich door vrijblijvendheid. Afspraken daarentegen kunnen verstrekkende gevolgen hebben. Veelal niet direct, maar wel jaren later.

Het akkoord over aanpak van de klimaatverandering dat de regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten gisteren met elkaar in Brussel bereikten, past in de laatste categorie. Ogenschijnlijk gaat het om abstracte ‘ver-wegdoelstellingen’ voor vermindering van broeikasgassen en het gebruik van milieuvriendelijke energiebronnen als zon, wind en water. Maar zoals wel vaker: opeens, als de verantwoordelijke besluitvormers reeds lang van het politieke toneel verdwenen zijn, blijken maatregelen uit Brussel heel concreet en, belangrijker nog, onomkeerbaar. Dan is er de euro, of het Turkse kandidaat-lidmaatschap van de EU.

Tegen de achtergrond van deze voor de EU zo kenmerkende ‘telescoopbesluitvorming’, waarbij het ene besluit voortvloeit uit het andere, heeft de top van de afgelopen twee dagen alles in zich om pas later het predicaat baanbrekend te krijgen. Voor de aanwezigen van gisteren en eergisteren is dat eigenlijk al geen vraag meer. „De belangrijkste bijeenkomst in jaren”, zo hadden volgens voorzitter Barroso van de Europese Commissie enkele regeringsleiders tegen hem gezegd. Zelf had de Portugees het over een „revolutionair” besluit. De Duitse bondskanselier Angela Merkel, fungerend voorzitter van de Unie, sprak van een „doorbraak” en de Franse president Chirac, hoogstwaarschijnlijk bezig aan zijn ÚÚn na laatste Europese top, schuwde zoals gebruikelijk het grote woord niet en verklaarde dat dit besluit behoorde „tot de grote momenten uit de Europese geschiedenis”. Dat er wat wezenlijks is besloten, blijkt ook uit de reacties van de milieubeweging.

Die is doorgaans zeer kritisch over wat er uit Brussel komt. Dit keer niet. „Europese leiders verdienen goede cijfers omdat ze het klimaat boven aan de agenda hebben gezet”, aldus Greenpeace. Het Wereldnatuurfonds „feliciteert” de EU met het stellen van duidelijke doelen. Om er aan toe te voegen dat het nu aankomt op goed concreet beleid om er voor te zorgen dat die doelen worden gehaald.

Voor dat concrete beleid mag de Europese Commissie, het dagelijkse bestuur van de Unie, nu voorstellen gaan doen. Wetgeving zelfs, want de regeringsleiders gingen akkoord met bindende doelstellingen. En die zijn, zo liet Commissievoorzitter Barroso gisteren niet na om te benadrukken, afdwingbaar. Zoals Brussel nu door middel van het zwaar bevochten Stabiliteits- en Groeipact afzonderlijke lidstaten kan opdragen hun overheidstekort terug te dringen, zou als gevolg van de afspraken van gisteren over enkele jaren hetzelfde kunnen gebeuren op het gebied van energiepolitiek.

Binnen de contouren van het klimaatakkoord zal hierover nog heel wat moeten worden vergaderd door diplomaten, ministers en regeringsleiders. Bij elk voorstel zal worden geprobeerd de pijn anders te verdelen. Anders tussen lidstaten, en anders tussen sectoren van het bedrijfsleven.

De afgelopen dagen liepen Europese leiders al vooruit op die discussie. Natuurlijk, ze zijn het eens over doelstellingen voor de gehele EU. Maar iedereen kon redenen bedenken waarom juist het eigen land wat minder hoefde te doen dan de rest. „En zo is iedereen toch weer gelijk”, aldus bondskanselier Merkel. De een heeft al veel gedaan aan energiebesparing. De ander heeft minder geld. Zelfs Luxemburg, misschien wel de meest Europese lidstaat met de meest Europese regeringsleider, droeg al verzachtende omstandigheden aan.

Andere landen – Frankrijk en enkele Midden- en Oost-Europese – wilden het graag over kernenergie hebben. Bij de productie daarvan komt nauwelijks C02 vrij. Dat is dus eigenlijk ˇˇk groene energie, zei Chirac. Maar andere landen zijn fel tegen kernenergie. Merkel liet er gisteren geen twijfel over bestaan: kernenergie is gÚÚn groene energie.

De regeringsleiders erkennen dat kernenergie een bijdrage kan leveren aan de energie- en klimaatproblemen, maar hebben dit politiek gevoelige thema tevens tot een aangelegenheid van de afzonderlijke lidstaten bestempeld. Het kostte premier Balkenende enige moeite om uit te leggen wat er precies over kernenergie is afgesproken. Kernenergie telt niet mee als duurzame energiebron zoals zon, wind en water. Maar bij het verdelen van de lasten per land zal straks worden gekeken naar de nationale ‘energiemix’. „En dan speelt kernenergie wel een rol”, zei Balkenende. Tijdens de volgende ronde kan Frankrijk dus betogen dat het minder hoeft te doen dan de rest, omdat het land zo veel kernenergie gebruikt.

Regeringen zullen onder druk worden gezet door het bedrijfsleven om straks stevig te onderhandelen in Brussel. Dat was laatst al te merken toen Europees Commissaris Dimas (Milieu) liet weten aan voorstellen te werken om de C02-uitstoot van auto’s te beperken. De Duitse auto-industrie waarschuwde voor banenverlies en vond Merkel aan haar zijde. De normen werden iets versoepeld.

Minder en schonere energie in het jaar 2020. De Europese Unie heeft weer een doel en weer een datum. In het verleden, zoals bij de vorming van de interne markt, bleken dit dÚ ingrediŰnten om de EU als geheel te verenigen en een impuls te geven. Als gevolg van de grondwetperikelen zat de Unie om een dergelijk signaal te springen. Het is nog altijd wachten op een nieuw Europees grondwettelijk verdrag. Maar het daarvoor noodzakelijke Europese politieke klimaat is sinds gisteren ontegenzeggelijk verbeterd.

Reductie

De uitstoot van het broeikasgas C02 moet in 2020 zijn gereduceerd met 20 procent ten opzichte van 1990, het ijkjaar van het Kyoto-verdrag. De Europese Unie streeft zelfs naar een reductie van 30 procent, op voorwaarde dat andere ge´ndustrialiseerde landen hetzelfde doen. Deze percentages zijn gemiddelden voor de hele EU. Hoe de lasten per land worden verdeeld zal later worden besloten.

In 2020 moet minstens 10 procent van alle olie en diesel in de vervoerssector bestaan uit biobrandstoffen, die worden gemaakt van bijvoorbeeld tarwe, ma´s en palmolie. Deze eis zal gaan gelden voor elk land afzonderlijk. Voorwaarde is wel dat er een nieuwe generatie biobrandstoffen commercieel beschikbaar komt.

Er komen bindende maatregelen om ervoor te zorgen dat 20 procent van alle energie in de Europese Unie afkomstig is uit duurzame bronnen, zoals zon, wind en water. Sommige landen zullen daarvoor meer inspanningen moet doen dan anderen. Ook daarover moeten later afspraken worden gemaakt.

EU-landen beloven elkaar efficiŰnter om te gaan met energie. Dat moet leiden tot een besparing van 20 procent in 2020, ten opzichte van prognoses voor dat jaar.

Milieuplan EU is begin van uniek avontuur

(Trouw 9 maart 2007) De Europese Unie heeft zich verbonden aan het meest ambitieuze milieuplan ter wereld. Nu nog de uitwerking.

Bondskanselier Angela Merkel, voorzitter van de EU-top in Brussel, heeft de 27 regeringen verleid tot afspraken die uniek zijn in de geschiedenis. In 2020 mag er in de EU 20 procent minder kooldioxide (CO2) worden uitgestoten, nog eens 20 procent moet komen uit duurzame energiebronnen en in het transport moet 10 procent van de brandstof afkomstig zijn van biomassa.

Dat is het streven van de EU, maar de verplichtingen voor de afzonderlijke landen staan nog niet vast. De Europese Commissie gaat daarover nog dit jaar concrete voorstellen maken, waarover dan met elk land zal worden onderhandeld.

„Dat zal wel altijd tot overeenstemming moeten leiden”, zei premier Balkenende. „Die verzekering is vandaag gegeven.” Brussel kan dus niets op eigen houtje doen.

Brussel zal ook rekening houden met „de specifieke omstandigheden en het vertrekpunt” in de landen, iets wat vooral een geste is richting de Oost-Europese lidstaten. Wel is afgesproken dat ze allemaal zelf hun methoden mogen kiezen.

„Nederland gaat een zeer innovatieve kolencentrale bouwen, waarbij de CO2 ondergronds wordt opgeslagen in oude gasvelden”, kondigde Balkenende aan. Energiebedrijf Nuon heeft al een dergelijk project in de Eemshaven. De milieubeweging is minder enthousiast over het concept van CO2-opslag, maar de regering denkt dat het al in 2013 kan.

Dat de strijd in de EU nog niet is gestreden, staat wel vast, maar Merkel walst daar luchtig overheen. „Elk land vindt zichzelf een speciaal geval”, zei ze. „Maar juist daardoor zijn we weer allemaal gelijk.” Zij hoopt dat andere ge´ndustrialiseerde landen meedoen en doelt vooral op de G8, de groep van zeven ge´ndustrialiseerde landen – waaronder de VS – en Rusland.

Klimaat, klimaat, klimaat, klinkt het in Brussel

(NRC 8 maart 2007) De EU-leiders praten vandaag en morgen over andere vormen van energieverbruik, met het oog op het behoud van het milieu. Maar wat lidstaten besluiten, hangt vooral af van hun huidige energiegewoonten.

De wereld kijkt nu naar Brussel. „Van Washington tot Moskou tot Peking”, zei voorzitter Barroso van de Europese Commissie deze week. „Iedereen wil zien of we het menen als we het hebben over klimaatverandering.”

Vandaag begint in Brussel de jaarlijkse voorjaarstop van EU-regeringsleiders. De afgelopen jaren was het motto werk, werk, werk. Maar geheel conform de tijdgeest klinkt het dit keer klimaat, klimaat, klimaat. De voormalige Amerikaanse vicepresident Al Gore, maker van de baanbrekende klimaatfilm An inconvenient truth, was gisteren al in Brussel. „Ik probeer mijn land ertoe te bewegen zijn beleid te veranderen. Maar intussen is het cruciaal dat de EU helpt de wereld te veranderen”, zei hij.

Hoe? De Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie, heeft de afgelopen maanden een aantal voorstellen gedaan. Maar wat de lidstaten van deze voorstellen vinden, is sterk afhankelijk van hun huidige energiegewoonten. Waar de regeringsleiders vandaag en morgen over praten:

Koolstofdioxide (CO2). De Commissie vindt dat de uitstoot van het broeikasgas CO2 in 2020 met 20 procent moet zijn verlaagd ten opzichte van 1990. Als andere ge´ndustrialiseerde landen hetzelfde doen, moet de EU zelfs zorgen voor een reductie van 30 procent. Over deze doelstelling zullen de regeringsleiders het naar verwachting eens worden.

Het zal het moeilijker zijn overeenstemming te vinden over het verdelen van de pijn. 20 of 30 procent is een EU-gemiddelde; sommige landen zullen meer moeten doen dan anderen, daarover is iedereen het eens. Maar wie? Nieuwe lidstaten hebben laten weten dat zij minder willen moeten doen omdat zij in het ijkjaar 1990, vlak na de val van de Berlijnse Muur, nog onderontwikkelde economieŰn hadden. Ze hebben wat in te halen, vinden ze. Enkele oude lidstaten menen dat juist zij moeten worden ontzien omdat ze al meer hebben gedaan aan energiebesparing.

Groene energie. Er ligt een voorstel op tafel om in 2020 minstens 20 procent groene of ‘hernieuwbare’ energie te gebruiken (zon, wind, water). Ook voor dat idee is ruime steun. Toch zal dit voorstel voor veel discussie zorgen.

De Europese Commissie wil dat de afspraak ‘bindend’ wordt. Als een doelstelling ‘bindend’ is, kunnen er sancties komen voor lidstaten die onvoldoende hun best doen. Dat is nodig, denkt de Commissie, want anders komt er niks van terecht.

De Duitse kanselier Merkel, die de top voorzit, is voor een bindende afspraak. Duitsland heeft al veel ge´nvesteerd in windenergie, net als Denemarken en Spanje. Ook Nederland is voor een bindende doelstelling. Armere lidstaten als Polen en TsjechiŰ zijn minder enthousiast. Ook Frankrijk is fel tegen.

Kernenergie. De Europese Unie heeft officieel geen mening over kernenergie. Het onderwerp is te gevoelig. Toch wees de Commissie onlangs op de voordelen: bij de productie van kernenergie komt nauwelijks CO2 vrij.

De Franse president Chirac zal vanavond waarschijnlijk ook een pleidooi houden voor kernenergie. Frankrijk kan wel leven met een bindende doelstelling voor groene energie. Alleen zou de definitie daarvan dan moeten veranderd. Kernenergie zou daar bij moeten horen volgens Frankrijk, dat zelf veel kernenergie produceert. Uitgesproken tegenstanders van kernenergie zijn Oostenrijk, Denemarken en Ierland.

Over ÚÚn ding lijkt iedereen het eens: na een aantal bloedeloze toppen moet dit er weer eentje worden waar nog vaak naar zal worden verwezen. Een top die de tobbende EU eindelijk het broodnodige nieuwe elan geeft, zo hoopt men in Brussel. Zodat eind deze maand, als de regeringsleiders in Berlijn de vijftigste verjaardag van de Unie vieren, de wereld kan worden voorgehouden waar de Europese Unie voor staat. In de woorden van Commissievoorzitter Barroso: „De EU zal leiderschap moeten tonen.”

EU-leiders twisten over kernenergie op klimaattop

(Volkskrant 8 maart 2007) Regeringsleiders en staatshoofden van de 27 EU-landen zijn het donderdag eens geworden over ambitieuze doelen voor de strijd tegen de opwarming van de aarde en de stijging van de zeespiegel. Maar splijtzwam tijdens een EU-top in Brussel was de vraag of kernenergie meetelt als hernieuwbare, duurzame energiebron, zoals Frankrijk bepleit.

De leiders sloten snel een akkoord over een reductie van de uitstoot van CO2 (kooldioxide) met 20 procent in 2020 (ten opzichte van 1990), en 30 procent als andere rijke landen en landen als China en India ook serieus meedoen. Ook is afgesproken het percentage biobrandstoffen bij transport te verhogen tot 10 procent.

Maar tot bindende afspraken over een minimumpercentage voor hernieuwbare energie uit zon, wind, getijden en aardwarmte kwamen de EU-leiders nog niet. En het echte werk, het verdelen van de lasten om gezamenlijk tot de klimaatdoelen te komen, begint pas na de top. Onderhandelingen over wie welk deel van de vermindering van de kooldioxide-uitstoot voor zijn rekening neemt, kunnen nog jaren duren.

Frankrijk was op de eerste dag van de top een van de landen die dwarslagen, samen met een groot aantal voormalige Oostbloklanden. De Franse president Jacques Chirac, bezig aan zijn laatste echte EU-top, eiste dat kernenergie wordt meegeteld als duurzame energiebron. Kerncentrales stoten immers nauwelijks CO2 (kooldioxide) uit.

Maar landen als huidig EU-voorzitter Duitsland, Groot-BrittanniŰ en Nederland zijn daarop tegen. Landen als Oostenrijk en Ierland zijn sowieso tegen kernenergie.

Premier Jan Peter Balkenende zat enigszins in een lastig pakket. In zijn vorige kabinet is uitgebreid gewezen op de voordelen van kernenergie, maar in de het nieuwe regeerakkoord tussen CDA, PvdA en ChristenUnie is afgesproken dat er geen nieuwe kerncentrales gebouwd gaan worden. Wel blijft de centrale in Borssele open. Balkenende wil daarom op een later moment een apart Europees debat over kernenergie.

Verschillende EU-leiders hadden de top van tevoren aangekondigd als grensverleggend en de voorstellen als het meest ambitieuze klimaatplan ooit. Maar de voorzitter van het Europees Parlement, de Duitser Hans-Gert P÷ttering, pleitte voor nog ambitieuzere doelstellingen.


De kritische mobilist 2007


Commentaar en kopij aan ons opsturen

Terug naar eerste pagina