De kritische mobilist (v/h Verontruste ANWB leden)

In de week van 8 mei veel tumult op de Podium-pagina's van dagblad Trouw over de wegen en treinen rond Almere. Megabruggen over Europees natuurgebied IJmeer en vlak langs "autoluw" IJburg en - liever niet ondertunnelde (...) - snelwegen door of langs Nederlands eerste natuurreservaat Naardermeer moeten de "wurging van Almere" voorkomen. Er zijn echter ook nuchtere bewoners van Almere die in hun omgeving nog enkele stukjes natuur willen behouden, al was het maar voor de eigen recratie. Ook op het "oude land" zijn mensen boos en bezorgd. In het nieuws worden tegelijk twee rapporten van adviesbureaus TNO en Grontmij ("geen schade door tunnel") overbelicht, een derde negatief rapport wordt niet tot nauwelijks genoemd. (EvD)

Tunnel Naardermeer treft enkel purperreiger

(Trouw 18-05-2006) Uit verschillende rapporten blijkt dat de aanleg van een tunnel tussen de A6 en de A9 geen grote schade toebrengt aan de natuur van het Naardermeer.

Het kabinet neemt in juni een besluit over de verkeersproblemen tussen Almere, Amsterdam en Schiphol. Een aantal oplossingen is mogelijk, zoals verbreden van bestaande wegen of invoeren van rekeningrijden, maar tot nu toe gaat de meeste aandacht naar de zogenaamde verbindingsvariant, waarbij de A6 bij Muiderberg rechtstreeks wordt doorgetrokken tot de A9 bij Amstelveen. Het is verkeerskundig een logische oplossing, maar natuurbeschermers en omwonenden protesteren. De route loopt namelijk vlak langs het Naardermeer en dwars door de Gein- en Vechtstreek.

Eigenaar Natuurmonumenten is tegen een nieuwe weg, of die nu bovengronds of in een tunnel wordt gelegd. De vereniging vreest met name voor de fragiele waterhuishouding van het Naardermeer. Het ondiepe water heeft een zandbodem, die laat nieuw en schoon grondwater in, afkomstig van de Utrechtse Heuvelrug. Maar er sijpelt ook water weg naar omliggende polders die een lager grondwaterpeil hebben. Het waterschap en de beheerder moeten het waterpeil continu in de gaten houden en aanvullen met gezuiverd water uit de Vecht. De grootste angst was dat bij het aanleggen van een tunnel en het graven van een bouwput in de buurt, veel meer water zou worden onttrokken of dat ondergrondse stromen zouden veranderen. Funest voor een meer van nog geen meter diep.

Uit onafhankelijk onderzoek van TNO en Grontmij blijkt nu dat dergelijke hydrologische effecten met moderne boortechnieken zijn uit te sluiten. Zelfs bij een calamiteit, een lek in damwanden bijvoorbeeld, is er geen blijvende verdroging te verwachten van weg- of tunnelbouw. En dus ook geen schade aan bijzondere kranswieren in het meer.

Het derde rapport, van een ecologisch onderzoeksbureau, is minder positief. Hoe de weg ook wordt gelegd, bovengronds, verdiept of in een tunnel, vogels worden er slechter van. Bijzondere moerasvogels als de purperreiger worden tijdens het broeden verstoord en raken foerageergebied kwijt. Ook grauwe gans en kolgans, die er slapen, kunnen verstoord worden door het verkeer.

Natuurmonumenten ziet in het derde rapport een bevestiging dat niet gebouwd moet worden naast het Naardermeer. ,,Volgens Europese richtlijnen moet de overheid ervoor zorgen dat de natuurwaarden in het gebied niet worden aangetast. Er kan alleen een uitzondering worden gemaakt bij een buitengewoon groot maatschappelijk belang én als alternatieven ontbreken”, zegt een woordvoerder van de organisatie.

A6-A9 bedreigt ook het Gein
door W. van Raamsdonk

Niet alleen het Naardermeer wordt de dupe van de nieuwe verbindingsweg naar Almere. Ook het schilderachtige veenweidelandschap rond het Gein dreigt ten onder te gaan.

Bij de discussie over de A6 - A9 verbinding wordt voortdurend gesuggereerd dat met de geplande snelweg alleen de toekomst van het Naardermeer op het spel wordt gezet. Echter, het gaat om veel meer dan het Naardermeer. Het tracé loopt door een gebied dat natuurhistorisch én cultuurhistorisch onvervangbaar is, en grote betekenis heeft voor de recreatie van bewoners van het zuidelijk deel van Amsterdam en wijde omtrek.

Wat betreft de cultuurhistorie: het tracé doorsnijdt de zuidoostelijke flank van ’de Stelling van Amsterdam’, een beschermd cultuurgoed met belangrijke monumenten als de forten bij Muiderberg, Nigtevecht en Abcoude. Er dreigt aantasting van een prachtig gebied bij Amsterdam- Zuidoost, met veenplassen en veenstromen, zoals het Gein. Dit gebied is al sinds de 17de eeuw inspiratiebron geweest van schilders als Jan van Goyen, Paul Gabriël en Piet Mondriaan, die Nederland een wereldnaam bezorgden in de beeldende kunst, en dit unieke landschapstype, de Veenweide, in ons nationale bewustzijn hebben gegrift.

Natuurlijk is het Naardermeer uniek, maar het staat niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een groter geheel, dat doorloopt tot voorbij het Groene Hart. Dat gebied omvat ook de Vechtplassen, de Ankeveense plassen, de veenstromen en de veenweide. Al zou het Naardermeer zelf gespaard worden, dan nog betekent elke aanslag op dit veen- en plassengebied een aanslag op de ecologische en natuurhistorische waarde van het Naardermeer.

In plaats van plannen te maken voor een nieuwe snelweg, zouden Peijs en Dekker de ecologische duurzaamheid van het Naardermeer en aangrenzende gebieden moeten bevorderen en de samenhang moeten waarborgen. In Amsterdam- Zuidoost trekken de kleine recreatie- en natuurgebiedjes ’de Hoge Dijk’ en ’Klarenbeek’ al twintig- tot dertigduizend recreanten per jaar. Daar zal straks de tunnelmond uitkomen als de ministers hun zin krijgen!

Moeten de Almeerders dan maar berusten in de ellende van files?

Nee. Er zijn immers goede alternatieven voor het A6-A9 traject naar voren gebracht waarbij dit gebied wordt gespaard. Het is belangrijk dat overwogen wordt dat met de geplande uitbreiding van Almere men niet mag verwachten dat de verbinding A6-A9 een oplossing voor het fileprobleem zal zijn. De aanleg van de weg zal geruime tijd vergen, in die periode zal Almere weer verder gegroeid zijn. De problemen kunnen alleen structureel opgelost worden door verplaatsing van werkgelegenheid naar Almere, en verder door aanleg van een comfortabel en snel net van openbaar vervoer.

Dr. W. van Raamsdonk is bioloog

A6-A9 / Almere redt Groene Hart en wordt zelf gewurgd
door Bert de Jong

Almeerders zitten in een fuik. De weg langs het Naardermeer moet er dus komen. Maar waarom moet die per se door een dure tunnel? Er rijden al honderden treinen en daar kan de natuur ook goed tegen.

Een complete nieuwe brug over het IJmeer om de 180.000 Almeerders meer gelegenheid te geven het vaste land van Holland te bereiken. In het commentaar van Trouw (3 mei) wordt de uitvoering van dit plan van Rijkswaterstaat aanbevolen. Zeer terecht. Vele werkende Almeerders brengen dagelijks uren door in files, dikwijls hun overdag opgespaarde telefoontjes afwerkend. Economisch gezien een wantoestand, om over de invloed op het huiselijke leven nog maar niet te schrijven.

Het kabinet zal volgende maand niet alleen over de voor de hand liggende verbinding tussen de A6 en de A9 moeten beslissen, maar ook over déze uitweg voor Almere.

Over de IJbrug –waarom zullen we deze brug niet zo dopen?– zal behalve een goede autoweg ook een hoogwaardige railverbinding moeten worden gelegd. De bestaande spoorlijn over de Hollandse Brug is al zo vol dat er per uur zeven en in de spits acht treinen rijden.

Verder beschikt Almere over een uitstekend stedelijk vervoersnet. De bussen rijden om de zeven minuten punctueel ongehinderd over vrije banen. Het vervoersgemak in Almere wordt niet overtroffen, ook niet in het Amstelveen van Jeroen Adolfse (zie Podium van 6 mei).

De Almeerders geven geen voorrang aan asfalt. Almeerders zijn natuurliefhebbers. Anders zouden ze niet zo enthousiast zijn over hun stad met zoveel groen en water rondom. Maar de getunnelde verbinding vanaf Muiderberg naar de A9 (de A6-A9) naast het Naardermeer moet er evenals de IJbrug komen. De jonge stad Almere heeft een historie, die al vergeten is. Ze is met verve en enthousiasme gebouwd om het Groene Hart van Holland te redden en te voorkomen dat het werd volgepletterd met betonblokken en asfalt. Zoetermeer en Alphen aan den Rijn, om een paar voorbeelden te noemen, hadden al genoeg groen opgeslokt.

Dat Groene Hart klopt nog op korte afstand van de woonconcentraties in de Randstad. Maartje Sevenster uit Delft (zie haar brief in Trouw van 8 mei) kan nog heerlijk fietsen in de omgeving van Delft – mede dankzij Almere. Mag er dan niet wat gerommeld worden in de marge van het Naardermeer, waar vroeger de roetende stoomtreinen doorheen denderden. Het Naardermeer heeft het gemakkelijk overleefd. Ook de op korte afstand daverende A1 verstoort het subtiele leven boven en in het meer niet. Wordt Almere als dank voor het redden van het Groene Hart gewurgd?

De weg langs het Naardermeer kan volgens Rijkswaterstaat op verschillende manieren worden aangelegd. In de diepte, deels getunneld, of verhoogd. Maar waarom wordt voor het dure tunnelen gekozen? Honderden treinen rijden dagelijks op een verhoging dwars door het meer en reizigers constateren dat de natuur ongerept blijft.

De A6-A9 is niet alleen een belang van Almere: de Amsterdamse ring wordt ontlast en er ontstaat een snellere verbinding tussen het zuiden en noorden van Nederland. De A27, die komend van Breda en over de Utrechtse Brug de Flevopolder bereikt en bij Almere aantakt op de A6, is het voorbeeld hoe het moet. Het internationale verkeer neemt toe door de Flevopolder. Waarom loopt de A6 dan even over de Hollandse Brug dood?

Almere ligt zeer centraal. Een reden waarom de vestiging van bedrijven zo voorspoedig is verlopen. Een economische factor van belang. Schiphol wordt in de toekomst ontlast door van het vliegveldje bij Lelystad een bulderbaan te maken voor het vrachtverkeer. Dat is andere koek!

Hoe dan ook, Almere verdient de verbinding met de A9. Net als de IJbrug.

Bert de Jong woont in Almere en is oud-redacteur van Trouw.

Enkele reacties op De Jong's bijdrage:

De A6-A9 gaat Almeerders niet verlossen van hun fileleed. Uit onderzoek van RWS blijkt dat de aanleg van een A6-A9 in welke vorm dan ook het verkeer met zo’n 40-50 procent zal doen toenemen. De A6-A9 zal er toe leiden dat de inwoners van Almere sneller zullen kiezen voor een baan die verder van huis af ligt. Ook blijkt dat een deel van de huidige treinreizigers uit de trein stapt en de auto gaat nemen. RWS voorspelt nu al dat de A6-A9 zoveel verkeer zal genereren dat de hele regio verstopt zal geraken: niet alleen op de A6-A9, maar ook op de ring A10, op de A1 bij het Gooi en op de A9 bij Amstelveen. Hiermee neemt de vervuiling toe en de leefbaarheid af in de toch al zo drukbevolkte Randstad. Willen we de Randstad plaveien met eindeloze banen asfalt, onze prachtige natuur opofferen en onze randstad onleefbaar maken en dan uiteindelijk concluderen dat al dat asfalt ons geen meter verder brengt, na miljarden euro’s belastinggeld over de balk te hebben gegooid?
Juul Muller, Weesp

De IJbrug, IJmeerbrug, Erasmusbrug? Het doet er niet toe hoe de brug zal heten. De IJburgers zullen door de brug ernstig worden gedupeerd. Ze hebben gekocht in een autoluwe, milieuvriendelijke wijk, en worden vervolgens opgeslokt door Almere, met alle nadelige gevolgen van dien. Het plan voor een IJmeerbrug komt overigens niet uit de koker van Rijkswaterstaat, maar is van de gemeente Almere. Het plan is uitgedokterd in het IJmeer Atelier met 'geheime' basis in Amsterdam. Hoezo wordt Almere gewurgd? Heeft het niet een hele polder tot zijn beschikking? Heeft het niet al een mooie ontsluiting, via de Hollandse Brug? Wil het er nu nog eentje langs het Naardermeergebied, en door het IJmeer? Wat zal dat de belastingbetaler wel niet kosten? Een miljard of zeven ... en dit is nog voorzichtig geschat. Almere heeft een mooi nieuw stadshart, en prachtige natuur. Het heeft de ruimte om wel duizend bedrijven te herbergen. En nog steeds is het niet tevreden. Het kijkt naar het oude land waar mensen graag wonen en bedrijven zich bij bosjes vestigen. En het vraagt zich af: Wat heeft het oude land toch wat ik niet heb? Als ik het oude land nou eens alles van waarde afpak ... Zal ik dan gelukkig zijn? Zoals Almere bezig is, maakt het zichzelf steeds minder bemind.
Xandra Lammers, Amsterdam-IJburg

Los van de vraag of de aanleg van een nieuwe weg het fileleed op zal lossen, wil ik de de heer De Jong de volgende vragen stellen: - heeft u bij het trekken van een parallel tussen treinvervoer en wegvervoer meegewogen dat wegvervoer veel vervuilender is? - heeft u bij de verwijzing naar de roettreinen door het Naardermeer meegewogen dat de waterkwaliteit in die periode (waarschijnlijk) veel slechter was dan nu, en het gebied dus ecologisch minder waardevol? - heeft u bij uw oordeel over aanleg bovengronds en ondergronds de overlast (geluidsoverlast, verslechterde beeldkwaliteit) voor omwonenden en recreanten meegewogen? - heeft u bij uw oordeel over bovengrondse of ondergrondse aanleg het onderbreken van de ecologische hoofdstructuur meegewogen? Als het antwoord op 1 of meerdere van deze vragen nee is, dan ben ik benieuwd wat uw oordeel is als u deze overwegingen wel meeneemt. Tenslotte: wat heeft u, los van het financiele aspect, tegen de tunnelvariant?
Sander, Driebergen-Rijsenburg

Het treurige is opnieuw dat bij de bouw van Almere de infrastructuur niet als eerste is aangelegd voor de latere bewoners. En dan bedoel ik niet alleen autowegen, maar ook goed openbaar vervoer. Dan hadden de bewoners van de nieuwe stad direct gekozen voor het Openbaar Vervoer. Na moet, achteraf, weer van alles worden verzonnen om eerdere tekortkomingen te corrigeren en die gaan bijna altijd ten koste van natuur! Wanneer er voor een extra verbinding moet worden gekozen, ga je natuurlijk NIET door een natuurgebied. Daar ga je langs! En die leg je aan op een manier dat er geen schade ontstaat. Dat is een oplossing t.b.v. onze (klein)kinderen, zodat ook zij kunnen blijven genieten van het "beetje" natuur dat Nederland nog rijk is! Toos Menke-van Zwol, oud Provinciaal Statenlid Utrecht.
Toos Menke-van Zwol, Loenen a/d Vecht

A6-A9 / Bouwen, die nieuwe snelweg!
door Willem van der Scheun

Critici van de nieuwe snelweg langs het Naardermeer moeten beter nadenken. Voor velen is vervoer per auto pure noodzaak.

De cartoon van Len over de aanleg van de verbindingsweg tussen de A6 en de A9 langs het Naardermeer (zaterdag 29 april) is mij flink in het verkeerde keelgat geschoten.

Niet alleen door de cartoon op zich, maar door een aanhoudende suggestie, ook in commentaren en artikelen, als zou het gebruik van de auto in het algemeen zonder enige consideratie voor natuur en omgeving gedaan worden door opgefokte automobilisten in PC Hooft-tractoren.

Ik sta 5 dagen per week kortere of langere tijd in de file tussen Almere en Amstelveen, niet omdat ik dat nou zo leuk vind, maar omdat ik 's ochtends graag naar mijn werk wil en 's avonds nog liever naar huis wil. Ik woon in Almere omdat huizen in Amstelveen, Amsterdam en omgeving onbetaalbaar zijn geworden, zelfs met mijn riante salaris van zo'n 3 keer modaal. Voor de prijs van mijn huis in Almere met licht, ruimte en een tuin, kom ik in Amsterdam niet veel verder dan een tweekamer appartement van zo'n 65 vierkante meter.

Door mijn werktijden wat naar achter te schuiven, daarbij ook goed aansluitend op mijn eigen natuurlijk ritme -zeg maar van 10 uur 's ochtends tot 7 uur 's avonds- kan ik de ergste files vermijden, hoewel dat in de loop van de jaren steeds moeilijker is geworden doordat de ochtendspits regelmatig tot na 10 uur doorloopt en er ook om 7 uur of half 8 's avonds nog een ongelofelijke hoeveelheid verkeer op de weg is. Maar meestal ben ik toch wel in zo'n 40 minuten thuis. Met de trein gaan is nauwelijks een optie, omdat de snelst mogelijke verbinding, met goede aansluitingen tussen bus en trein en trein en tram minimaal 1 uur en 10 minuten duurt. En 's avonds om 7 uur is de frequentie van tram en bus inmiddels zover terug gelopen dat anderhalf uur reistijd een stuk realistischer is.

Als ik in het weekend een keer uit ga in Amsterdam ben ik ook op de auto aangewezen, niet zozeer door de reistijd, maar domweg omdat er na half 1 geen treinen meer naar Almere rijden en de sporadische nachtbus er een verbazingwekkende 2 uur over doet om mij op 20 minuten loopafstand van mijn huis af te leveren.

Ik zie natuurlijk ook wel de steeds maar toenemende automobiliteit, mensen die continu van hot naar her rijden, zonder ook maar een ogenblik stil te staan bij de gevolgen voor milieu en ruimte, met steeds groter en hoger wordende automobielen en met een alsmaar groeiende hufterigheid. En hoewel ik dus ook zelf onderdeel ben van het probleem, moet ik toch kwijt dat ik 's ochtends ook maar gewoon op m'n werk wil komen en 's avonds graag voor 8 uur thuis wil zijn, zodat ik ook nog een beetje kan sporten en tijd overhouden om een boek en uw overigens voortreffelijke krant te lezen.

Verbreding van de A1 óf de A6 doortrekken en tegelijk de kosten van de automobiliteit veel explicieter maken door onder andere de bijtelling voor lease-auto's mede afhankelijk te maken van het aantal privé gereden kilometers -iets wat mij overigens ook direct in mijn portemonnee zou treffen- zijn betere maatregelen dan moraliserende verhalen en tekeningen over de slechtheid van de automibilist, die door zijn of haar onverantwoordelijke gedrag hel en verdoemenis over ons afroept.

W. van der Scheun is lezer te Almere.


De kritische mobilist 2006

Commentaar en kopij aan ons opsturen


Terug naar eerste pagina